به گزارش خبرگزاری صدا وسیما، مجموعه اسناد و معاهدات تاریخی ایران و عثمانی/ترکیه از کتابهای انتشارات ریاست آرشیوهای دولتی جمهوری ترکیه است که در سال ۲۰۲۴ منتشر شده و مجموعهای از معاهدات، پیمانها و توافقنامههای منعقدشده میان ایران و دولت عثمانی و سپس جمهوری ترکیه را از سال ۱۵۵۵ تا ۲۰۲۱ در بر میگیرد.
این کتاب مدتی پیش از سوی کتابخانه رامی (Rami Kütüphanesi) استانبول به کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی اهدا شده است. کتابخانه رامی که در بنای تاریخی پادگان رامی در استانبول استقرار یافته، از مهمترین مراکز فرهنگی و پژوهشی ترکیه به شمار میرود و نقش مهمی در تبادلات علمی و فرهنگی منطقه دارد.
این اثر با گردآوری اسناد رسمی روابط دو کشور، تصویری مستند از روند تحولات سیاسی، دیپلماتیک، حقوقی و مرزی ایران و عثمانی/ترکیه طی نزدیک به پنج قرن ارائه میکند.
روابط ایران و عثمانی از مهمترین و تأثیرگذارترین مناسبات سیاسی در تاریخ خاورمیانه به شمار میرود. رقابتهای سیاسی، مذهبی و سرزمینی میان دو دولت، از آغاز شکلگیری دولت صفوی تا پایان دوره عثمانی و سپس در قالب روابط جمهوری اسلامی ایران و جمهوری ترکیه، نقش مهمی در شکلدهی به مناسبات منطقهای ایفا کرده است. بسیاری از مسائل مرتبط با مرزهای کنونی دو کشور، امنیت منطقهای، تجارت، مناسبات دیپلماتیک و تعاملات فرهنگی، ریشه در توافقات و معاهداتی دارد که در این مجموعه گردآوری شدهاند.
این اثر از عهدنامه آماسیه (۱۵۵۵) آغاز شده و تا توافقات سال ۲۰۲۱ ادامه مییابد. در این مجموعه در مجموع ۵۶ معاهده و توافقنامه در حوزههای مختلف از جمله مرزها، روابط سیاسی، دوستی و حسن همجواری، اتحادها، تجارت، نمایندگیهای دیپلماتیک، بهداشت و فرهنگ ارائه شده است. از میان این اسناد، عهدنامه قصر شیرین (۱۶۳۹) جایگاه ویژهای دارد؛ زیرا مرزهای تثبیتشده در این معاهده، با تغییرات محدود، اساس مرزهای کنونی ایران و ترکیه را شکل داده است.
بر اساس پیشگفتار کتاب، این اثر حاصل پژوهشی گسترده در منابع آرشیوی است و در تدوین آن، علاوه بر اسناد موجود در آرشیوهای دولتی ترکیه، از تواریخ دورهای، نسخههای خطی و مجموعههای روزنامه رسمی نیز استفاده شده است. این رویکرد، اثر را به یکی از جامعترین مجموعههای اسنادی در زمینه روابط تاریخی ایران و ترکیه تبدیل کرده است.
این کتاب در ادامه مجموعه آثار مستندسازانه ریاست آرشیوهای دولتی ترکیه در حوزه انتشار اسناد تاریخی و دیپلماتیک منتشر شده است.
در مجموع، این کتاب یکی از منابع مرجع و ارزشمند برای پژوهش در حوزه تاریخ روابط ایران و عثمانی/ترکیه، مطالعات مرزی، حقوق بینالملل و تاریخ دیپلماسی به شمار میآید و میتواند مورد استفاده پژوهشگران و علاقهمندان تاریخ روابط خارجی ایران قرار گیرد.
این کتاب با شماره ثبت ۶۲۳۵۷۷ در کتابخانه مجلس موجود است